“Timsah” ihraç edilen akademisyenlerin sesini duyurmak için yeniden sahnede

“Timsah” ihraç edilen akademisyenlerin sesini duyurmak için yeniden sahnede

KHK ile ihraç edilen akademisyenlerin sesini duyurmak için, yine KHK ile ihraç edilen akademisyenlerce sahnelenen “Timsah” adlı oyun ikinci kez sahnede. Okuma tiyatrosu formatında sergilenen oyun, 19 Haziran saat 20.00’de, bu kez Caddebostan Kültür Merkezi’nde izleyicilerin karşısında olacak.  

Dostoyevski’nin 1860’da yazdığı öykü, yazılışından yüz yıl sonra, üniversiteden atılan Haldun Taner tarafından tiyatro oyununa dönüştürüldü. Haldun Taner, tarihe “147’ler” olarak geçen akademisyen kıyımının “mağrur”larından biriydi ve Dostoyevski’nin anlattığı trajikomik gerçeklik Türkiye’de hüküm sürüyordu.

Öyküde/oyunda, memur İvan İvanoviç’in dev bir timsah tarafından yutulmasının ardından yaşananlar anlatılır: Timsahın karnında nasılsa hayatını sürdüren yüksek memur İvanoviç, bulunduğu yerden toplumun halini apaçık görür: Öncesinde yalakalıkta yarışanlar, artık yarar sağlamadığından, onu kurtarmayı aklına getirmez. Çalıştığı dairenin yöneticisi “her şeye burnunu sokuyordu, böyle olacağı belliydi, yerini doldurmak bir kararnameye bakar” der. Ailesi onu hemen gözden çıkarır. “Konuşabilen timsah” bir sirk canlısına dönüştürülür ve nihayetinde İvan İvanoviç ajanlıkla bile suçlanır. 

Haldun Taner bu oyunu yarattığında, sahneleme fırsatı bulamamış, oyun o dönem radyo tiyatrosu olarak seslendirilmişti. Türkiye halen aynı gerçekliğin pençesindeyken, İvan İvanoviç bir kez daha, KHK ile ihraç edilen akademisyenlerce, bu kez sahneden insanlığa seslenecek.

Oyunun yönetmeni Orhan Alkaya, öncesinde Kültür Servisi’ne yaptığı açıklamada, “Protestonun, itirazın, yurttaşlık hakkını savunmanın tek bir dili yok. Biz bugün başka bir dil deneyeceğiz” demişti: 

“Oyunun tarihsel bir izdüşümü var. Şimdi en kötü dönem ama biliyoruz ki bu ülke hiçbir zaman güllük gülistanlık olmadı. 60’lardan, ilk ihtilalden şimdiye uzanıp hem Haldun Taner’e selam gönderecek, hem bugün olanları anlatacak hem de gelecekle ilgili kaygılara dikkat çekeceğiz. Çünkü KHK ihraçları akademik hayatın, insanların hayatının yanında toplumun geleceğini de etkiliyor.”

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 1 Eylül’de ihraç edilen Prof.Dr. Onur Hamzaoğlu, oyunda İvan rolünde. Hamzaoğlu,“1 Kasım sürecini hep birlikte yaşadık. Korku duvarı oluşmuştu, herkes kendinden ve sözünden korkuyordu ama bir yandan da insanlar katlediliyordu. Akademisyenler olarak Bu Suça Ortak Olmayacağız metnini hazırlayıp imzaladık ve yeni bir dönem başlamış oldu” diyerek yaşadıklarını anlatmıştı. 

Oyunda İvan’ın eşi rolündeki Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı ise, “Timsah” oyununun KHK’lerle yalnızlığa itilenlerin de sesi olduğunu vurgulamıştı: 

“Ne şanslıyız ki bizler dayanışma içindeyiz, mücadeleyi birlikte yürütüyoruz. Bir de mücadele geleneğinden gelmeyen, kendini yalnız hissedenler var. Bu oyun biraz da onların sesi. Ben kocasını düşünmeyen, rahatına düşkün bir kadın rolündeyim. Bir KHK’linin böyle bir eşi olabilir. Ya da oyundaki Aleksiyeviç gibi, gözü karısında, fırsat kollayan bir arkadaşı olabilir. Tabii bu dramatize hali ama gerçekte insanlar sadece işsizliğe değil, yalnızlığa da mahkûm edildi.”

;

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Henüz yorum yazılmamış