Bestekâr Itrî, saraydan ne kadar maaş alıyordu?

Bestekâr Itrî, saraydan ne kadar maaş alıyordu?

Itrî adıyla anılan Buhûrîzâde Mustafa Efendi (1640-1711) klasik Türk müziğinin en büyük bestekârlarından biriydi. IV. Mehmet döneminde hanende olarak saraydaki fasıl heyetine alınmış, sonrasında besteleriyle ünlenmişti. Müzik düşkünü padişahlardan büyük ihsanlar aldı, padişah musahipliğine kadar yükseldi. Uzun yıllar Enderun’da ders veren Itrî 1690’a doğru saraydan ayrıldı. Sonrasındaki hayatına ilişkin pek bir bilgi yok.

Kimi kaynaklarda bine yakın beste yaptığı yazılı, ancak günümüze 42 eseri kalan Itrî, Enderun’da öğretmenlik yaptığında saraydan ne kadar maaş alıyordu? Tamı tamına 1800 akçe.

Bu bilgiye Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan, döneme ilişkin belgelerden ulaşıyoruz. Bu belgelerden birinden haberdar olmamızı ve belgedeki Farsça metni anlamamızı Başbakanlık Osmanlı Arşivi Uzmanı Araştırmacı İbrahim Küreli sağladı. Devlet-sanat ilişkisini ilk elden gösteren bu belgede neler yazıldığını, İbrahim Küreli’nin Türkçesiyle aktarıyoruz: 

Osmanlı’da normal yazışmalar bildiğimiz Osmanlı Türkçesi ile yapılmasına rağmen Hazine-i Amire ve Defter-i Hakânî’de (Tapu Kadastro) gizlilik esas olduğu ve okuyanın bir şey anlamaması gerektiği için siyakat dediğimiz özel kripto yazıyla ve Farsça olarak tutulurdu. Ancak siyakat rakamlarının orjini Arapça idi. Aşağıda okunuşu ve çevirisiyle birlikte nazarlarınıza sunduğum belge bir siyakat belgesi olup büyük üstadın bir aylık maaşının belgesidir:

Bihî

Verile

Be-cihet-i

Nafaka-bahâ-i Buhûrî-zâde Mustafa [Itrî] Çelebi, hânende-i mu‘allim-i Enderûn-ı Hümâyûn, berây-i şehr-i Receb Sene 1090, în kadar meblağ an-Hızâne-i Âmire dâde fermûde, ez-ân-sebeb an-cânib-i Kalem-i Teşrîfât tezkire-i hazîne nüvişten fermûde, el-vâki‘ fî 7 Şa‘bân Sene 1090

Eyyâm: Selâsûn (siyakat rakamıyla)

Fey: Sittûn (siyakat rakamıyla)

Elfe semân-mi’e akçe

1800 (akçe)

Yalñız bin sekiz yüz akçedir.

Tahrîren fi't-târîh-i

An-hızâne, an-yed-i hod fî 18 Ramazan Sene [10]90.

Siyakat Belgenin Türkçeye aktarımı:

Enderûn-ı Hümâyûn mu‘allimi hānende Buhûrî-zâde Mustafa [Itrî] Çelebi’nin 1090 Senesi Receb ayı nafaka-bahâsı olan şu kadar meblağın Hazîne-i Âmire’den tarafına verilmesi emredilmiş olup bu sebeple Teşrîfat Kalemi tarafından hazîne tezkiresi yazılması fermân kılınmıştır. Bu işlem, 7 Şaban 1090 h. [13 Eylül 1679 m.] tarihinde gerçekleşti.

Günler: 30

Fiat: 60 (akçe üzerinden)

[Arapça siyakat rakamı ve normal rakamla:]

Bin sekiz yüz akçe

1800 (akçe)

Yalñız bin sekiz yüz akçedir.

Hazîneden kendi eliyle 18 Ramazan 1090 / 23 Ekim 1679 Pazartesi tarihinde teslim aldığı tahrir olundu.

Hazırlayan: Aslı Uluşahin

 
;

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.

Henüz yorum yazılmamış